Tydzień w Rumunii

Tydzień Kultury Polskiej w Krajowej

W dniach 20-24 kwietnia 2026 grupa pracowników Uniwersytetu Jana Długosza: prof. dr hab. Adam Regiewicz, dr hab., prof. UJD Barbara Szargot oraz dr hab. prof. UJD Barbara Karaśkiewicz realizowała cykl wykładów i warsztatów pod hasłem „Znam tylko frazy” w Centrum Kultury Polskiej Uniwersytetu w Krajowej w Rumunii. Zajęcia przeprowadzono w ramach programu „Promocja Języka Polskiego” Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Do grona wykładowców został zaproszony prof. dr hab. Maciej Szargot z Uniwersytetu Łódzkiego, który od lat współpracuje przy realizacji tego typu zadań z częstochowskim środowiskiem. Z ramienia Uniwersytetu w Krajowej zajęcia koordynowała dr Magdalena Filary.

W zajęciach wzięło udział ok. 20 studentów rumuńskiego uniwersytetu, dla których nauka języka polskiego jest wyrazem autentycznego zainteresowania kulturą polską. Studenci realizują naukę języka w godzinach popołudniowych, po swoich zajęciach w Centrum Języka Polskiego usytuowanym w Bibliotece Uniwersyteckiej. Kurs językowy realizowany jest obecnie na dwóch poziomach: podstawowym (A1-A2) oraz średnim (A2-B1). Większość studentów rozumie mowę polską na poziomie komunikacyjnym, kilka osób bardziej zaawansowanych mówi po polsku. Podczas zajęć z pewnością dużą rolę odegrały materiały audiowizualne, które wspomagały prezentowane treści.

W poniedziałek 20 kwietnia 2026 prof. Adam Regiewicz zainaugurował cykl wykładów rozmową na temat postrzegania Polski przez obcokrajowców oraz samych Polaków. Prezentacja „My Polacy. Jacy Polacy są naprawdę” pełna piosenek, filmów i materiałów ilustracyjnych spotkała się z żywym zainteresowaniem i ośmieliła studentów, łamiąc bariery. Po przerwie zabrali głos prof. Maciej Szargot oraz prof. Barbara Szargot podejmując temat polskości odbitej w dziełach polskich noblistów. Prowadzony w formie dialogowej wykład spotkał się żywym odbiorem.

Wtorek 21 kwietnia przebiegł pod znakiem muzyki. Punktem centralnym tego dnia był koncert muzyki polskiej pt. „Usłyszeć Polskę” w Muzeum Sztuki w Krajowie w wykonaniu prof. Barbary Karaśkiewicz. W repertuarze znalazły się utwory polskich kompozytorów: Fryderyka Szopena, Karola Szymanowskiego Ignacego Paderewskiego, Romana Statkowskiego o Krzysztofa Komedy, ukazujące zarówno specyfikę polskiej wrażliwości muzycznej, jak i jej rozwój od klasyki do jazzu. Koncertowi towarzyszyły elementy wykłady prowadzonego przez prof. Adama Regiewicza, poświęconego poszczególnym utworom jako reprezentacjom polskiej mentalności i kultury. Koncert zgromadził studentów i pracowników oraz przedstawicieli różnych instytucji kultury. Wzięło w nim udział 200 osób. Nieco wcześniej, w sali audiowizualnej Muzeum prof. Adam Regiewicz poprowadził wykład „Czego naprawdę słuchają Polacy”, poświęcony współczesnym zjawiskom muzyki popularnej.

Warto nadmienić, że tego samego dnia w budynku Uniwersytetu w Krajowej otwarto wystawę poświęconą Fryderykowi Szopenowi. W otwarciu uczestniczył Rektor Uniwersytetu oraz przedstawiciel Instytutu Polskiego w Bukareszcie, którzy wieczorem zaszczyli swą obecnością koncert. Całość została uwieczniona przez regionalną telewizję w Krajowej. https://www.youtube.com/watch?v=Y_i8lviBDBI (link)

W środę 22 kwietnia prof. Barbara Szargot oraz prof. Maciej Szargot zrealizowali warsztaty na temat romantycznego paradygmatu określającego tożsamość polską w powiązaniu z polsko-rumuńskimi powiązaniami w wieku XIX i na początku XX. Odnosząc się do romantycznego paradygmatu wskazywali nie tylko na istotę tożsamości polskiej, ale także pokazywali pewne wspólne doświadczenia kulturowe Polski i Rumunii.

Czwartek 23 kwietnia przebiegł pod znakiem filmu. Zainicjował je wykład prof. Adama Regiewicza pt. „Pokazać Polskę”, który prezentował najważniejsze osiągnięcia polskiej myśli filmowej oraz przedstawiał najbardziej znaczące nazwiska polskiej kinematografii. Następnie o godz. 19:00 zaprezentowano film Pawła Pawlikowskiego pt. „Zimna wojna” z tłumaczeniem na język rumuński wykonanym przez tamtejszych studentów uczących się języka polskiego. Wydarzenie to zgromadziło wielu gości, w pokazie filmowym uczestniczyło około 50 osób. Zarówno wykład jak i pokaz filmu odbyły się w sali projekcyjnej w budynku głównym Uniwersytetu w Krajowej.

Napisy rumuńskie do filmu "Zimna wojna" wykonane przez studentów Uniwersytetu w Krajowej - pobierz plik .srt (41 kB)

Napisy rumuńskie do filmu "Zimna wojna" wykonane przez studentów Uniwersytetu w Krajowej - pobierz plik .txt (41 kB)

Ostatniego dnia zajęć, 24 kwietnia, prof. Barbara Szargot poprowadziła zajęcia na temat bliskich związków polskiej kultury z Rumunią w okresie Dwudziestolecia Międzywojennego. Odnosząc się do wspólnej historii, obecności polskiego rządu na uchodźctwie w Krajowej, przedstawiła elementy tamtejszej kultury. Prezentacji towarzyszyła nauka piosenek legionowych

Wszystkie wykłady, warsztaty, koncert i pokaz filmu spotkały się z żywym odbiorem i zainteresowaniem studentów oraz gości spoza Uniwersytetu. Prowadzący starali się o atrakcyjną formę wykładów o literaturze, zachęcającą do zapoznania się z polską twórczością literacką, muzyczną, filmową, a także polską historią i kulturą. Udało się zatem pokazać studentom zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne oblicze polskiej kultury. Studenci żywo też reagowali na warsztaty związane ze współczesnym językiem polskim, zwłaszcza, że świadomie przygotowano je jako alternatywne w stosunku do ujęć podręcznikowych. Prowadzący starali się przekazać studentom wiedzę nie tylko o konstrukcjach, ale i o kulturowych uwarunkowaniach komunikacji językowej.

Recital Barbary Karaśkiewicz – muzyka polska - fortepian
Koncert muzyki polskiej w ramach projektu NAWA Promocja Języka Polskiego „Znam tylko frazy”
21 kwietnia 2026

F. Chopin – Nokturn Des-dur op. 27 nr 2
– 6 minut – skomponowany w 1836
I. J. Paderewski – Krakowiak fantastyczny op. 14
– 3,5 minuty - skomponowany w 1887
K. Szymanowski – Dziewięć preludiów op. 1
- 16’50” – skomponowane w 1899-1900
K. Szymanowski – Etiuda b-moll op. 4 nr 3
– 5 minut - skomponowana w 1901
R. Statkowski – 6 Preludiów op. 37
– 13 minut – opublikowane w 1927
R. Statkowski – Toccata op. 33
- 3’40” – pierwsza publikacja w roku 1928
K. Szymanowski – Dwa mazurki op. 62
– 6’30” – skomponowane w 1933 i 1934

Toccata fis-moll op. 33, wydana pośmiertnie, otwiera najdojrzalszy i najbardziej zindywidualizowany okres twórczości fortepianowej Statkowskiego – jej warszawską, szczytową fazę (1904–1925), w której pojawiają się elementy języka właściwe twórcom XX wieku. Utwór jest dowodem tendencji protoneoklasycznych w twórczości kompozytora, zaczerpniętych z dzieł niemieckiego romantyzmu i neoromantyzmu. Składa się z czterech części, z których trzecia jest powtórzeniem pierwszej, czwarta zaś nieco zmodyfikowanym powtórzeniem drugiej. Zgodnie z zasadami gatunku część pierwsza i trzecia oparte są na szybkich, przypominających miniatury francuskich klawesynistów figuracjach, w częściach drugiej i czwartej na tle szybkich pasaży pojawiają się dłuższe akordy, tworzące niezwykle epicki, ekspresyjny temat. Utwór daje szczególne pole do popisu dla pianisty i jego wirtuozowskich umiejętności.
Cykl 6 Preludiów op. 37 (wyd. pośmiertnie przez Gebethnera i Wolffa w Warszawie) nawiązuje do op. 28 Chopina. Mimo skromnego zakroju odznacza się on różnorodnością nastrojów i środków wyrazu. Szlachetność inwencji melodycznej, bogata faktura i zaawansowana harmonia czynią go jednym z najoryginalniejszych w całym oeuvre fortepianowym kompozytora. Każde preludium jest inne, skontrastowane pod względem tempa i faktury. Cykl ten z powodzeniem wykonywała kiedyś w Rosji ceniona polska pianistka, uczennica Aleksandra Michałowskiego, Lucyna Robowska. Preludium nr 1 ma rys impresjonistyczny przez specyficzną chromatykę i zastosowanie sekund. Preludia nr 2 i 5 przejawiają cechy kolorystyki chopinowskiej, przy czym pierwsze z nich gwałtownym charakterem niemal bezpośrednio nawiązuje do Preludium g-moll op. 24 nr 22 Chopina. W Preludium nr 3 przywołane są echa wczesnego Skriabina. Czwarte odnosi się do muzyki Rachmaninowa i jego Preludium cis-moll op. 3 nr 2 „Dzwony”. Preludium nr 5 jest rodzajem chorału, który można znaleźć w nokturnach Chopina lub późnej twórczości Brahmsa. W ostatnim, Szóstym, poprzez sposób narracji i kształt akompaniamentu w lewej ręce zostaje znowu przywołana muzyka Chopina.