Tydzień w Polsce

Tygodniowy kurs języka polskiego, poznawanie historii i kultury polskiej 6-10.07.2026 r.
Na początku lipca na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie realizowano drugą część projektu „Znam tylko frazy? Doświadczenie Polski na emigracji i uchodźstwie” , w ramach programu „Promocja języka polskiego” ogłoszonego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej. Ta część projektu obejmowała przyjazd studentów z Uniwersytetu w Krajowej, dla których zaplanowano szereg zajęć językowo-kulturowych wzbogaconych aktywnościami mającymi na celu zapoznanie z kulturą i historią Polski za pomocą doświadczenia kultury regionu. Grupa została wyselekcjonowana spośród studentów realizujących kurs języka polskiego w Centrum Kultury Polskiej na Uniwersytecie w Krajowej, wśród których znalazły się osoby bardziej i mniej zaawansowane językowe. Warto podkreślić, że wszyscy studenci posługiwali się językiem polskim na poziomie komunikacyjnym, a część z nich była już w Polsce; niektórzy ukończyli dodatkowe kursy języka i kultury polskiej na Uniwersytecie Śląskim.

Przygotowany program służył jak najbardziej efektywnemu poznaniu języka polskiego w praktyce – zgodnie z zasadą total immersion, czyli całkowitemu zanurzeniu w języku, poprzez formy performatywne: głośne czytanie dramatu, czytanie na scenie, próby teatralne oraz prezentację tekstu przed mikrofonem.
Program pobytu studentów został podporządkowany dwóm nadrzędnym celom: pogłębianiu sprawności komunikacyjnej i nauce języka polskiego oraz przekazaniu wartości kulturowych związanych z regionem. Temu został podporządkowany harmonogram każdego dnia, na który składały się zajęcia z języka prowadzone przez dr Annę Janek i dr Ewelinę Mikę-Załóg oraz udział studentów w różnego rodzaju aktywnościach prowadzących do poznania polskiej kultury.
Prowadzące dr Anna Janek oraz dr Ewelina Mika-Załóg konstruowały zajęcia z wykorzystaniem metod performatywnych, dających możliwość autentycznego uczestnictwa w komunikacji. Mogli uczestniczyć w warsztatach językowych realizowanych na poziomie A2, mając możliwość doskonalenia podstawowych sprawności językowych (czytanie, mówienie, pisanie, słuchanie ze zrozumieniem) oraz pogłębienia kompetencji społecznych.
Głównym celem działania było rozwijanie kompetencji językowych poprzez wykorzystanie kategorii absurdu jako narzędzia dydaktycznego, a także stworzenie studentom możliwości praktycznego zastosowania języka polskiego w działaniach o charakterze literackim, artystycznym i kulturowym. Przyjęta koncepcja zakładała wykorzystanie absurdu rozumianego jako kategorii obecnej w literaturze, np. w dramacie absurdu, ale także jako swoistej cechy rzeczywistości: „brak sensu, sytuacja pozbawiona logiki” (według słownikowej definicji absurdu rozumianego jako objaw rzeczywistości (hasło [absurd], w: wsip.pl), w działaniach doskonalących umiejętności językowo-kulturowe. Zatem: polegała na odejściu od traktowania absurdu wyłącznie jako zagadnienia literaturoznawczego. Absurd odnajdywany w codziennej – bieżącej lub historycznej rzeczywistości – stał się ważnym kontekstem, a zarazem impulsem, do refleksji nad utrwalonymi w kulturze stereotypami, do eksperymentowania z językiem, rozpoznawania znaczeń oraz świadomego konstruowania wypowiedzi.

Dzięki zaplanowanej ścieżce dydaktycznej: od praktyki kulturowej przez język do literatury, uczestnicy programu mieli również możliwość zetknięcia się z elementami kultury literackiej. Duży nacisk położono na powinowactwo polskiego i rumuńskiego doświadczenia komunizmu i rodzącej się w tym czasie koncepcji absurdu, której przedstawicielami byli rumuński dramaturg Eugene Ionesco i polski twórca opowiadań, sztuk teatralnych oraz rysownik Sławomir Mrożek. To właśnie fragmenty ich utworów: „Łysa śpiewaczka” oraz „Indyk” stały się materiałem, na którym studenci pracowali. Prowadzący wyszli od kategorii absurdu wyrażonej w języku, skupiając się na związkach wyrazowych ukazujących nonsens. Ćwiczenia te zostały zestawione z fragmentami tekstów Ionesco i Mrożka, a następnie przeniesione w przestrzeń teatralną. W ciągu kolejnych dni pod okiem instruktora teatralnego Anny Wilk studenci z Rumunii ćwiczyli wymowę i dykcję, oraz zachowanie sceniczne, by przygotować się do samodzielnego odegrania sceny po polsku. Podczas zajęć teatralnych odbywały się przede wszystkim gry i ćwiczenia sceniczne. Większość tych aktywności ma za zadanie wspierać integrację, ale także rozwija umiejętności językowe. Początkowo nieśmiali studenci z każdą kolejną propozycją instruktorki otwierali się coraz bardziej, czego wyrazem było zainicjowane przez nich samych spotkanie z pracownikami Wydziału, podczas którego zaprezentowali adaptację sceniczną opowiadania Olgi Tokarczuk pt. „Profesor Andrews w Warszawie” oraz ludowe tańca rumuńskie, opowiedzieli o tradycjach rumuńskich i tamtejszej muzyce.

Ostatnim ważnym punktem tygodniowego pobytu w ramach zajęć był pobyt w radiu i możliwość nagrania autoprezentacji oraz podzielenia się swoim doświadczeniem na antenie Radia Fiat. Ponadto studenci nagrali słuchowisko w języku polskim oparte na skompilowanych tekstach Mrozka i Ionesco, które wcześniej omawiali, interpretowali i ćwiczyli. Nieocenioną pomoc okazała się Aleksandra Mieczyńska, wicedyrektor radia, która nie tylko zadbała o czas na antenie i możliwość nagrania, ale także służyła radą i wspomagała rumuńskich studentów, tworząc przyjazną, rodzinną atmosferę.
https://www.facebook.com/reel/1539858997516826

Zajęcia językowe zostały zaprojektowane tak, aby były spójne z ofertą aktywności kulturowych realizowanych przez studentów podczas całego pobytu w Częstochowie tj. zajęcia teatralne, lekcje muzealne, zajęcia w plenerze. W ocenie prowadzących pozwoliło to w pełni wykorzystać zadaniowy potencjał zajęć.
Projektowane zanurzenie w kulturę prowadzący projekt realizowali poprzez zapoznawanie studentów z Rumunii z kulturą i historią Polski w bezpośrednim otoczeniu kulturalno-historycznym Częstochowy, co zapewniła im wycieczka po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
Studenci mogli zwiedzić Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego w Złotym Potoku, posiadające zbiory związane z pobytem poety w tej miejscowości i z jego rodziną, co pozwoliło na przypomnienie i utrwalenie wiadomości z zakresu polskiego romantyzmu (literatury, historii i życia codziennego). Oglądano przedmioty związane z samym Zygmuntem Krasińskim, jego żoną Elizą i kochanką Delfiną Potocką, ojcem Wincentym i dziećmi, ale także z Fryderykiem Chopinem i rodzina Raczyńskich. W realia epoki wprowadzał też pałac Raczyńskich (obok dworku, w którym mieści się muzeum) i dziewiętnastowieczny park, w którym budowle są umieszczone. Muzeum prezentuje także wystawę czasową zatytułowaną "Powstanie styczniowe w zbiorach Złotopotockiego Muzeum" oraz pamiątki z dwudziestowiecznej już bitwy pod Janowem. Odwiedziny w Złotym Potoku stały się zatem wprowadzeniem rumuńskich gości w historię obu wieków. Przybliżali ją zarówno pracownicy muzeum, jak i osoby biorące udział w projekcie NAWA.

Podczas wizyty odwoływano się zatem do tematów poruszanych w czasie wykładów i zajęć w Krajowej, rozwijając i ilustrując zawarte w nich wątki: polskich powstań narodowych i wojen (ze szczególnym uwzględnieniem drugiej wojny światowej, która przyniosła ważne wzmożenie kontaktów polsko-rumuńskich). Muzeum – co było szczególnie interesujące dla rumuńskich gości – dało możliwość „wcielenia się” w człowieka tamtych czasów dzięki rekonstrukcji czarnej sukni narodowej z okresu międzypowstaniowego, którą można było przymierzyć. Odwołano się także do omawianego w Rumunii paradygmatu romantycznego i jego stałej obecności w kulturze polskiej XIX i XX wieku. Zwrócono uwagę na paralele i odmienności w historii Rumunii i Polski w tamtych czasach.
Drugą część wycieczki stanowiła wyprawa do położonego nieopodal jednego z Orlich Gniazd – zamku w Olsztynie. Goście z Rumunii mogli obejrzeć warownię i posłuchać o prehistorii tych ziem (o pochodzeniu krasowych skał wapiennych), jak i o ich historii (o budowaniu szeregu twierdz na Jurze przez Kazimierza Wielkiego i ich zniszczeniu w czasach potopu szwedzkiego).

Ważnym punktem programu pobytu w Częstochowie, który przybliżał uczestnikom projektu polską historię, kulturę i literaturę był spacer po Częstochowie. Zaplanowano go jako element gry terenowej „Do trzech razy sztuka, czyli kryminalne koniki Częstochowy” przygotowanej dzięki programowi NAWA Welcome to Poland. Podczas zwiedzania miasta studenci odwiedzili dawną dzielnicę żydowską wraz z Filharmonią, która została wybudowana w miejscu dawnej synagogi; dawny rynek z katedrą; Aleje NMP i oczywiście Jasną Górę. Trasa spaceru wiodła przez Aleje NMP, gdzie upamiętnione są sylwetki poetki Haliny Poświatowskiej oraz Marka Perepeczki. Odwiedzili miejsca związane z literaturą: pomnik Henryka Sienkiewicza oraz Muzeum Haliny Poświatowskiej.

Tygodniowy pobyt studentów z Centrum Kultury Polskiej Uniwersytetu Krajowej trzeba uznać za bardzo udany. Podczas pięciu dni zajęć zrealizowano wszystkie elementy programu, zapoznając gości z historią, kulturą, językiem i literaturą polską. Studenci dzięki niezwykłemu zaangażowaniu pracowników oraz współpracowników: Aleksandry Mieczyńskiej z Radia Fiat i Anny Wilk z Teatru Nowego w Częstochowie doświadczyli polskiej gościnności. Mogli też przekonać się o otwartości i życzliwości polskiego środowiska.

Do pobrania:
- Materiał do ćwiczeń. Kompilacja dramatów Ionesco, Mrożek - pobierz plik .pdf (156 kB)
- Jak z Mrożka - pobierz plik .pdf (4.28 MB)
- Satyra po polsku - pobierz plik .pdf (2.35 MB)
- Rumunia, ćwiczenia - pobierz plik .pdf (909 kB)
- U lekarza, ćwiczenie - pobierz plik .doc (328 kB)